Z perspektywy medycznej, przewlekły stres powoduje długotrwałą aktywację osi podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA), prowadząc do nadprodukcji kortyzolu – hormonu stresu. Utrzymujące się wysokie stężenie kortyzolu może zaburzać wiele układów w organizmie, m.in. odpornościowy, pokarmowy, sercowo-naczyniowy i mięśniowo-szkieletowy.

Spis treści

• Objawy somatyczne przewlekłego stresu
• Jak stres wpływa na układy organizmu?
  • Układ sercowo-naczyniowy
  • Układ pokarmowy
  • Układ odpornościowy
• Stres a układ mięśniowo-szkieletowy
  • Najczęstsze objawy somatyczne w obrębie układu ruchu związane ze stresem:
• Diagnostyka i leczenie – podejście interdyscyplinarne
• Skuteczne metody łagodzenia skutków przewlekłego stresu
  • 1. Psychoterapia
  • 2. Fizjoterapia
  • 3. Osteopatia

Objawy somatyczne przewlekłego stresu

Stres nie zawsze objawia się napięciem psychicznym – bardzo często pierwsze symptomy dotyczą ciała. W codziennej praktyce lekarskiej i fizjoterapeutycznej obserwuje się liczne dolegliwości o podłożu psychosomatycznym, których pacjenci nie wiążą bezpośrednio z emocjami. Do najczęstszych należą:

• Bóle głowy i migreny – szczególnie napięciowe, spowodowane wzmożonym napięciem mięśni karku i obręczy barkowej.
• Bóle pleców – zwłaszcza odcinka lędźwiowego i piersiowego, wynikające z przewlekłego napięcia mięśni.
• Zaburzenia trawienne – takie jak zgaga, zespół jelita drażliwego (IBS), nudności, wzdęcia.
• Kołatanie serca i duszności – objawy podobne do tych występujących w chorobach kardiologicznych, często bez organicznej przyczyny.
• Zaburzenia snu – trudności z zasypianiem, częste wybudzenia, uczucie zmęczenia mimo snu.
• Zaburzenia miesiączkowania – u kobiet stres może wpływać na gospodarkę hormonalną i cykl menstruacyjny.
• Nadmierne napięcie mięśniowe – prowadzące do ograniczenia ruchomości i bólu stawów.

Wszystkie te objawy mogą mieć swoje źródło w nadmiernej aktywności autonomicznego układu nerwowego, w szczególności części współczulnej (sympatycznej), która odpowiada za reakcję organizmu na stres.

Jak stres wpływa na układy organizmu?

Układ sercowo-naczyniowy

Przewlekły stres prowadzi do zwiększonego napięcia układu współczulnego, co skutkuje stałym pobudzeniem serca oraz wzrostem ciśnienia tętniczego krwi. Nadmierne wydzielanie adrenaliny i kortyzolu powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, co z czasem może prowadzić do:

• nadciśnienia tętniczego,
• zaburzeń rytmu serca,
• przyspieszonego rozwoju miażdżycy,
• zwiększonego ryzyka zawału serca i udaru mózgu.

W badaniach epidemiologicznych wykazano, że osoby narażone na długotrwały stres mają istotnie wyższe ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych niż osoby o niskim poziomie stresu¹.

Układ pokarmowy

Układ pokarmowy jest jednym z najbardziej wrażliwych na działanie stresu. Przewlekłe napięcie nerwowe może skutkować:

• nasileniem objawów zespołu jelita drażliwego (IBS),
• zaburzeniami motoryki jelit (zaparcia, biegunki),
• refluksem żołądkowo-przełykowym (GERD),
• wrzodami żołądka i dwunastnicy (na skutek wzrostu kwasowości soku żołądkowego),
• zaburzeniami łaknienia – zarówno jego zwiększeniem, jak i brakiem.

Stres powoduje zmianę równowagi mikrobioty jelitowej, co dodatkowo osłabia funkcje bariery jelitowej i sprzyja rozwojowi stanu zapalnego w organizmie.

Układ odpornościowy

Wysoki poziom kortyzolu działa immunosupresyjnie – hamuje reakcje zapalne i zmniejsza zdolność organizmu do zwalczania infekcji. Osoby żyjące w przewlekłym stresie częściej chorują na infekcje wirusowe (np. przeziębienie, opryszczkę), trudniej goją im się rany, a także wykazują większe ryzyko rozwoju chorób autoimmunologicznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca).

Dodatkowo, stres jest czynnikiem wpływającym na przebieg chorób przewlekłych – może zaostrzać objawy chorób zapalnych jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna), łagodzić lub pogarszać przebieg nowotworów, a także wpływać na przebieg cukrzycy.

Stres a układ mięśniowo-szkieletowy

Ciało człowieka reaguje na stres poprzez zwiększenie napięcia mięśniowego – jest to reakcja adaptacyjna, która w sytuacjach krótkotrwałych umożliwia działanie i ochronę organizmu. Jednak gdy napięcie utrzymuje się zbyt długo, może prowadzić do przewlekłych dolegliwości bólowych i ograniczeń funkcjonalnych.

Najczęstsze objawy somatyczne w obrębie układu ruchu związane ze stresem:

• Przewlekłe bóle karku i barków – wynikające z długotrwałego skurczu mięśni czworobocznych, dźwigacza łopatki i mięśni przykręgosłupowych.
• Bóle pleców i kręgosłupa lędźwiowego – powodowane przez chroniczne napięcie mięśni stabilizujących tułów.
• Bruksizm (zgrzytanie zębami) – typowa odpowiedź na stres, mogąca prowadzić do bólu stawu skroniowo-żuchwowego, bólu głowy i nadwrażliwości zębów.
• Zaburzenia postawy ciała – osoby pod wpływem chronicznego stresu przyjmują często zamkniętą, zgarbioną sylwetkę, z wysuniętą głową i uniesionymi barkami.
• Bóle stawów bez uchwytnej przyczyny zapalnej – tzw. dolegliwości czynnościowe, w których kluczową rolę odgrywa nadmierna aktywność układu nerwowego.

Zaburzenia napięcia mięśniowego mogą także wpływać na układ oddechowy – skrócenie i napięcie mięśni klatki piersiowej ogranicza swobodny oddech, co dodatkowo nasila uczucie lęku i niepokoju.

Diagnostyka i leczenie – podejście interdyscyplinarne

W przypadku podejrzenia, że dolegliwości mają związek ze stresem, istotna jest szeroka diagnostyka wykluczająca przyczyny organiczne. Warto wykonać badania laboratoryjne (np. morfologia, TSH, poziom witaminy D), obrazowe (RTG, USG), a także skonsultować się z lekarzem rodzinnym, neurologiem, internistą lub reumatologiem – w zależności od objawów.

Jednocześnie coraz więcej specjalistów medycznych zwraca uwagę na potrzebę współpracy z fizjoterapeutami, osteopatami oraz psychologami. Takie kompleksowe podejście przynosi lepsze efekty terapeutyczne, szczególnie w leczeniu bólu przewlekłego, zespołów psychosomatycznych i funkcjonalnych.

Skuteczne metody łagodzenia skutków przewlekłego stresu

Leczenie skutków przewlekłego stresu wymaga podejścia holistycznego – obejmującego zarówno ciało, jak i psychikę. Poniżej przedstawiamy najczęściej stosowane metody terapeutyczne, których skuteczność potwierdzają zarówno obserwacje kliniczne, jak i badania naukowe.

1. Psychoterapia

Jedną z podstawowych metod leczenia zaburzeń psychosomatycznych jest psychoterapia. Szczególnie skuteczne w kontekście stresu są:

• Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – uczy identyfikowania i modyfikowania negatywnych schematów myślowych.
• Terapia schematów – pomocna w pracy z długotrwałymi wzorcami funkcjonowania emocjonalnego.
• Terapia skoncentrowana na emocjach – wspiera lepsze rozumienie i regulację emocji, które mogą wpływać na zdrowie fizyczne.

Warto również wspomnieć o technikach uważności (mindfulness), które pomagają pacjentom nauczyć się funkcjonować w „tu i teraz”, zmniejszając napięcie i poprawiając odporność psychiczną.

2. Fizjoterapia

Fizjoterapia odgrywa ogromną rolę w leczeniu somatycznych skutków stresu. Terapeuci dobierają indywidualnie metody pracy w zależności od dominujących objawów. Najczęściej wykorzystywane są:

• Terapia manualna – techniki rozluźniające napięte mięśnie, mobilizujące stawy i poprawiające ukrwienie.
• Kinezyterapia – indywidualnie dobrane ćwiczenia ruchowe wspierające funkcjonowanie układu mięśniowo-szkieletowego i poprawiające postawę ciała.
• Trening oddechowy i relaksacja – nauka prawidłowego toru oddechowego, który reguluje napięcie nerwowe i wspiera działanie układu przywspółczulnego.
• Fizykoterapia – stosowanie metod takich jak elektroterapia, światłolecznictwo czy ciepłolecznictwo w celu redukcji bólu.

3. Osteopatia

Osteopatia, jako system diagnozowania i leczenia oparty na manualnej pracy z ciałem, może przynieść ulgę pacjentom doświadczającym skutków przewlekłego stresu. Osteopata analizuje napięcia w ciele i wpływ stresu na struktury układu nerwowego, powięziowego i trzewnego. Techniki stosowane w terapii:

• Techniki czaszkowo-krzyżowe – wpływające na napięcie układu nerwowego i poprawę równowagi autonomicznej.
• Techniki mięśniowo-powięziowe – redukujące przewlekłe napięcia i przywracające prawidłowe wzorce ruchowe.
• Terapia wisceralna – wspomagająca funkcjonowanie narządów wewnętrznych, które mogą być zaburzone przez stres (np. układ pokarmowy).

Skąd ból kręgosłupa w wyniku stresu?

Większość z nas, cierpiących na bóle pleców, automatycznie przyjmuje, że przyczyną jest coś fizycznego – niewłaściwe podnoszenie, długi czas spędzony w jednej pozycji czy też intensywny trening. Tymczasem, stres, działając jako potężny bodziec na nasz organizm, może prowadzić do niesymetrycznych napięć mięśniowych, które leżą u podłoża bólów kręgosłupa.

Rola mięśni posturalnych

Głównym problemem jest fakt, że stres prowadzi do wydzielania hormonów, takich jak kortyzol i adrenalina, które podnoszą tętno, ciśnienie krwi oraz napięcie mięśniowe. Mięśnie posturalne, odpowiedzialne za prawidłową postawę, stają się wtedy bardziej napięte, co prowadzi do zaburzeń w układzie ruchu i naszej sylwetki.

Jak radzić sobie z tym problemem?

Pierwszym krokiem jest świadomość. Wiedza, że stres może przyczyniać się do bólów pleców, pozwala nam podjąć odpowiednie środki zapobiegawcze. Wprowadzenie aktywności fizycznej, takiej jak gimnastyka, pływanie czy trening siłowy, może pomóc w przywróceniu równowagi mięśniowej i zapobiegać przyszłym problemom. Ponadto, zmiana nawyków życiowych, takich jak chodzenie na piechotę czy unikanie wind, również może pomóc.

Fizjoterapia jako klucz do rozwiązania

Jeśli ból kręgosłupa staje się uciążliwy, ważne jest skonsultowanie się z fizjoterapeutą. Specjalista może pomóc w zaplanowaniu odpowiedniego programu leczenia, który obejmuje ćwiczenia, masaże oraz inne techniki pomagające w przywróceniu ruchomości i równowagi mięśniowej.

Podsumowanie

Bóle kręgosłupa są często mylone z problemami fizycznymi, podczas gdy rzeczywistym sprawcą może być stres. Kluczem do radzenia sobie z tym problemem jest rozpoznanie przyczyny i podjęcie odpowiednich działań w celu zapobieżenia dalszym problemom. Fizjoterapia, w połączeniu z innymi technikami i zmianami w stylu życia, może być skuteczną metodą walki z tym uciążliwym problemem.

Źródło: Stres a ból kręgosłupa – Osteohelp

Potrafiąc właściwie odróżnić od siebie terminy rehabilitacja oraz fizjoterapia zyskujemy wiedzę czym zajmuje się konkretny specjalista, do którego nas skierowało. Dla przykładu: pacjent, który złamał nogę zostanie skierowany zarówno na rehabilitacje jak i na fizjoterapię. W tym przypadku fizjoterapia odnosi się do całości terapeutycznego postępowania a rehabilitacja zazwyczaj wskazuje konkretne zabiegi.

Jaka jest główna rola fizjoterapeuty?

Celem terapii prowadzonej przez fizjoterapuete jest dostarczenie organizmowi pacjenta odpowiednich bodźców. Właściwa reakcja jest bezpośrednią konsekwencją skutecznego procesu terapeutycznego. Przykładowo: złagodzenie bólu, zmniejszenie obrzęków itp. Terapueta pracuje z ciałem chorego, a mówiąc dokładniej z jego niewłaściwie funkcjonującym lub uszkodzonym obszarem (np. stawami, kręgosłupem, kończynami). Poniżej zostały wymienione podstawowe narzędzia fizjoterapeuty:

• fizykoterapia,
• masaż (szczególnie leczniczy),
• kinezyterapia (inaczej- gimnastyka lecznicza),

Fizjoterapia skupia się głównie na zwalczaniu dolegliwości bólowych, ale również ratuje przed nawrotom kontuzji. Oprócz tego z fizjoterapii płyną jeszcze następujące korzyści:

• poprawa wydolności organizmu,
• poprawa kondycji pacjenta,
• uzyskanie wyższej sprawności funkcjonowania konkretnych narządów,

Warto też wspomnieć, że fizjoterapia jest nieoceniona w terapii urazów sportowców. Na skutek odniesionej kontuzji, pacjenci nierzadko muszą zaprzestać wykonywania aktywności fizycznej, przy której nabawili się kontuzji. Nagłe zmiany w częstotliwości i intensywności ruchu oraz treningu zazwyczaj są źle tolerowane przez przyzwyczajony do rutyny organizm. Celem zabiegów fizjoterapeutycznych jest zmniejszenie negatywnych konsekwencji płynących z pojawienia się urazu.

Rehabilitacja

Pojęcie rehabilitacji jest na tyle szerokie, że obejmuje wiele procesów. Między innymi, fizjoterapię. Celem rehabilitacji nie jest tylko i wyłącznie przywrócenie ogólnej sprawności fizycznej pacjenta, ale też społecznej oraz psychicznej. Rehabilitacja jest przede wszystkim dla pacjentów, którzy w konsekwencji choroby, powikłań po leczeniu albo kontuzji zostali wyłączeni z codziennego funkcjonowania albo ich życie stało się dużo trudniejsze. Z tego powodu, można postawić tezę, że pojęcie rehabilitacji posiada o wiele głębsze znaczenie. Chory poddany procesowi rehabilitacji powinien po jej zakończeniu wrócić do stanu sprzed zdarzenia, które wpłynęło na funkcjonowanie jego organizmu. Ponadto, specjalista uczy pacjenta zachowań i postaw, które zminimalizują ryzyko pojawienia się ponownie negatywnych dolegliwości.

• ultradźwięki,
• prąd elektryczny,
• magnetyzm,
• światło,
• niska temperatura.

          Wspomniane zjawiska fizyczne wykorzystywane podczas fizykoterapii, oddziałując na zmienione chorobowo miejsca na ciele pacjenta, mają za zadanie uśmierzenie bólu i usprawnienie mięśni po urazach (przykładowo: złamaniach). Za pośrednictwem tych działań następuje poprawa komfortu życia chorych w ich przewlekłych schorzeniach.

Czym zajmuje się fizykoterapia?

Jak już wcześniej wspomniano, fizykoterapia w procesie leczenia oddziałuje za pomocą zjawisk fizycznych (prąd, pole magnetyczne, światło, ultradźwięki) na organizm pacjenta. Przykładową reakcją na wymienione bodźce jest pożądane w fizykoterapii przyspieszenie procesu regeneracji. Kolejne potencjalne korzyści płynące z fizykoterapii zostały wymienione poniżej:

• stymulacja układu odpornościowego,
• pobudzenie organizmu do walki z różnymi stanami chorobowymi,
• pobudzenie organizmu do zmniejszenia obrzęków,
• pobudzenie organizmu do walki ze stanami zapalnymi,
• stymulacja organizmu do zwalczania wysięków po urazach,
• pobudzenie procesu odnowy tkanek,
• pobudzenie procesu gojenia.

Ze względu na wymienione korzyści jakie przynosi fizykoterapia nierzadko jest jedną z metod stosowanych w terapii urazów związanych z uprawianiem sportu.

Typy fizykoterapii

Fizykoterapia może być podzielona na rodzaje ze względu na wykorzystywane w niej zjawiska fizyczne:

1. Pole magnetyczne. Wykorzystywanie zjawiska pola magnetycznego w fizykoterapii ma działanie terapeutyczme w sytuacji kiedy u pacjenta pojawiają się bóle oraz stany zapalne o różnym podłożu. Pole magnetyczne znajduje zastosowanie przykładowo, w dolegliwościach zapalnych narządów jamy brzusznej albo w terapii zmian reumatoidalnych. Fizykoterapia wykorzystująca pole magnetyczne może być też stosowana u pacjentów po urazach. Wspomniany typ fizykoterapii ma za zadanie pobudzenie układu odpornościowego. Ponadto, odnotowano u chorych następujące korzyści ze stosowania fizykoterapii z użyciem pola magnetycznego:

• łagodzenie dolegliwości bólowych,
• łagodzenie stanów zapalnych,
• poprawa przepływu krwi,
• stymulacja procesów tworzenia się nowych komórek,
• stymulacja procesów tworzenia się nowych tkanek.

• Promieniowanie laserowe.  Fizykoterapia w oparciu o promieniowanie laserowe jest głównie wskazana po urazach. Przykładowe urazy, gdzie fizykoterapia przynosi dobre efekty to np.:

• skęcenia,
• złamania,
• urazy torebek stawowych,
• stłuczenia tkanki łącznej.

                    Poza wspomnianymi urazami, terapia laserem przynosi też bardzo dobre efekty w przypadku:

• dolegliwości bólowych związanych ze zmianami patologicznymi kręgosłupa,
• bólów reumatoidalnych,
• przy przeciążeniu stawów,
• w leczeniu nerwobóli,
• w leczeniu trudno gojących się ran,
• kiedy kości długo się nie zrastają.

Fizykoterapia wykorzystująca laser wymaga użycia od pacjenta specjalnych okularów. Mimo, że wiązka laserowa jest skierowana bezpośrednio na chore lub bolące miejsce to jednak warto też chronić oczy podczas naświetlania. Jedna sesja terapeutyczna trwa około dziesięciu minut. Podczas naświetlania pacjent musi leżeć lub siedzieć bez ruchu.

• Ultradźwięki. Fizykoterapia w oparciu o ultradźwięki ma działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Najczęściej stosuje się wspomniany rodzaj fizykoterapii w przypadkach wystąpienia stanów zapalnych stawów oraz mięśni i do złagodzenia bólu powstałego na skutek chorób reumatycznych i zwyrodnieniowych.

• Prąd. Aby złagodzić dolegliwości bólowe warto zastosować terapię z użyciem prądu elektrycznego. Zabiegi fizykoterapii wykorzystujące prąd wpływają na chorego równie korzystnie w leczeniu dolegliwości reumatycznych i stanów zapalnych skóry. Wspomniane zabiegi mogą się też okazać pomocne przy urazach kończyn. Istnieją trzy typy fizykoterapii prądem:

• Galwanizacja → polega na pobudzaniu konkretnego obszaru ciała pacjenta do pracy za pośrednictwem prądu o zmiennym natężeniu.

• Jonoforeza → polega na wprowadzeniu do uszkodzonego lub chorego obszaru leku za pośrednictwem prądu o stałym natężeniu. Omawiana metoda przynosi też pozytywne skutki przy leczeniu stanów zapalnych oraz zmiękczaniu blizn.

• Elektrostymulacja mięśni → najczęściej wybierany zabieg w przypadku pojawienia się niedowładów mięśniowych, zanikach mięśni lub, żeby poprawić poziom ukrwienia wybranej partii ciała.

• Krioterapia. Nazywana inaczej terapią przy użyciu zimna. Krioterapia to typ fizykoterapii opierający się na użyciu temperatur od: poniżej zera stopni Celsjusza do minus stu siedemdziesięciu sześciu stopni Celsjusza. Zimno obkurcza naczynia krwionośne a przepływ krwi ulega znacznemu spowolnieniu. Wspomniany zabieg fizykoterapii polega użyciu ciekłego chlorku etylu lub ciekłego azotu aby schłodzić zmienione chorobowo miejsce na ciele pacjenta. Najczęstsze schorzenia poddawane krioterapii to:
• urazy,
• dolegliwości bólowe o różnym podłożu,
• choroby zwyrodnieniowe,
• osteoporoza.

Spis treści

1. Osteopatia metodą leczenia a nie magią
2. Kiedy szukać pomocy u osteopaty?
3. Jaki jest przebieg terapii osteopatycznej?
4. Kto może wykonywać terapię osteopatyczną?
5. Jak osteopata może pomóc w leczeniu stresu?

Osteopatia metodą leczenia a nie magią

Czym właściwie jest osteopatia? Mówiąc najprościej, osteopatie definiujemy jako metodę diagnozowania i leczenia za pomocą dłoni. Terapia osteopatyczna to nie żadne czary a skuteczna metoda fizjoterapii wykorzystująca metody manualne. Osteopatia to nie tylko praktyka ale również filozofia. Wspomniana metoda terapii pochodzi z twierdzenia, że psyche i soma (dusza i ciało) tworzą nierozerwalną całość a organizm człowieka jest w dużej mierze zdolny do samoregeneracji. Sukces terapii jest zależny od wiary pacjenta w jego wyzdrowienie, jego siły wewnętrznej oraz jego nastawienia. Pomimo, że osteopatia jest postrzegana jako odłam fizjoterapii związanej z medycyną to nie jest skuteczną metodą w terapii wszystkich istniejących chorób. Jednak warto zwrócić uwagę, że jest też wiele schorzeń, na które osteopatia ma zbawienny wpływ oraz istnieją liczne choroby i stany, gdzie osteopatia stanowi doskonałe leczenie uzupełniające i wspomagające.

Kiedy szukać pomocy u osteopaty?

Osteopatia stanowi doskonałą alternatywę dla długotrwałego przyjmowania środków farmaceutycznych oraz interwencji chirurgicznych. Kiedy nie pomaga medycyna tradycyjna, warto szukać pomocy u osteopaty. Poniżej zostały wymienione schorzenia, w terapii których osteopatia ma udowodnioną skuteczność:

• rwy,
• zmiany degeneracyjne stawów,
• zmiany degeneracyjne kręgosłupa,
• dyskopatie,
• stany przeciążeniowe,
• stant pourazowe,
• migreny,
• bóle głowy,
• zawroty głowy,
• wady postawy,
• choroby układu krążenia,
• choroby układu pokarmowego,
• choroby układy oddechowego,
• choroby urologiczne,
• choroby ginekologiczne,
• depresja,
• stany lękowe,
• problemy ze wzrokiem,
• problemy ze słuchem,
• urazy okołoporodowe u dzieci,
• zapalenie zatok,
• obniżona odporność,
• zastoje limfatyczne.

Jaki jest przebieg terapii osteopatycznej?

Terapia u osteopaty opiera się na wiedzy o fizjologii i anatomii człowieka. Osteopaci są doskonale zaznajomieni z biomechaniką układu kostno-mięśniowego. Celem terapii jest wyzwolenie w chorym zdolności do samoleczenia za pośrednictwem leczenia manualnego.

Osteopata zawsze rozpoczyna od wnikliwego wywiadu. Następnie następują testy ruchomości ciała i oględziny. Zdarza się, że pacjent musi wykonać badanie RTG lub rezonans magnetyczny. Terapia osteopatyczna dąży do osiągnięcia niżej wymienionych celów:

• usunięcie zaburzeń działania organów wewnętrznych,
• poprawa ruchomości,
• uruchomienie drenażu limfatycznego,
• uruchomienie drenażu żylnego,
• zmniejszenia napięcia,
• usunięcia przykurczy.

Ponadto, osteopatia zaleca zmianę stylu życia. Między innymi, osteopata wskazuje odpowiednie działania profilaktyczne i zaleca odpowiednią dietę aby nie doprowadzić do wystąpienia kolejnych dolegliwości.

Kto może wykonywać terapię osteopatyczną?

Gałąź osteopatii nie jest jeszcze powszechnie znana w Polsce. Z tego powodu, specjaliści z dziedziny osteopatii to nadal nieliczne grono. Terapeutami mogą zostać tylko i wyłącznie lekarze i magistrowie kierunku fizjoterapia jeśli ukończą odpowiednie szkolenia uzupełniające. Terapueta osteopatyczny musi mieć wiedzę medyczną. Szczególnie istotna jest u osteopatów znajomość technik manualnych oraz wiedza z zakresu patologii układu ruchowego. Istnieje liczna grupa chorych, którzy twierdzą, że dzięki osteopatii udało im się pozbyć uporczywych dolegliwości bólowych albo uniknąć interwencji chirurgicznej. Dobrze wyszkolony terapeuta jest warunkiem powodzenia tego rodzaju leczenia.

Jak osteopata może pomóc w leczeniu stresu?

Osteopatia może być pomocna w leczeniu stresu i objawów z nim związanych. Stres może prowadzić do napięcia mięśniowego, bólów pleców i karku, bólów głowy i innych dolegliwości. Osteopatia polega na ręcznym leczeniu tkanek i narządów, co może pomóc w rozluźnieniu napięć w ciele i poprawie przepływu krwi i limfy. To z kolei może prowadzić do zmniejszenia bólu i dyskomfortu oraz poprawy samopoczucia. Osteopata może również zaproponować pacjentowi odpowiednią rehabilitację i porady dotyczące zmiany trybu życia, które mogą pomóc w radzeniu sobie ze stresem. Ważne jest, aby skonsultować się z osteopatą i uzyskać od niego poradę co do właściwego leczenia.

• ruch,
• bodźce mechaniczne,
• bodźce kinetyczne,
• bodźce chemiczne,
• bodźce świetlne,
• bodźce termiczne.

Światowa Konfederacja Fizjoterapii (WCPT- World Confederation for Physical Therapy) definiuje pojęcie fizjoterapii jako świadczenie wobec populacji lub jednostek usług, które mają na celu przywracanie, utrzymywanie i rozwijanie ich maksymalnych zdolności funkcjonalnych oraz ruchowych. Wspomniane usługi mogą być świadczone tylko i wyłącznie przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę albo pod jego nadzorem i kierunkiem. Światowa Konfederacja Fizjoterapii zaznacza, że w granicach swoich usług fizjoterapeuta ma kompetencje do wykonania wymienionych niżej czynności na potrzeby rozpoczętego procesu terapeutycznego:

• ocenianie,
• badanie,
• ewaluacja,
• prognoza,
• diagnoza funkcjonalna,
• programowanie postępowania,
• powtórna ocena stanu pacjenta.

Fizjoterapia w Polsce

Pracowanie w zawodzie fizjoterapeuty w Polsce polega na udzielaniu w sposób bezpośredni świadczeń zdrowotnych oraz usług o charakterze społecznym. Możliwość świadczenia wspomnianych usług jest zagwarantowana przez niżej podany Art. 18d ust. 1, pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej; Dz. U. nr 91 poz. 408 z późniejszymi zmianami –

“osoba wykonującą zawód medyczny to osoba, która na podstawie odrębnych przepisów uprawniona jest do udzielania świadczeń zdrowotnych, oraz osoba legitymującą się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny”.

Fizjoterapia jest integralną częścią obszaru nauk medycznych ze względu na poniższe:

• jest dyscypliną likwidującą skutki procesów chorobowych,
• jest dziedziną pozbywającą się następstw procesów chorobowych,
• jest dyscypliną łagodzącą procesy chorobowe,
• jest dziedziną minimalizującą efekty następstw procesów chorobowych,
• zapobiega procesom chorobowym,
• przywraca sprawność pacjenta.

Warto też wspomnieć, że fizjoterapia czerpie również z nauk społecznych (socjologicznych, pedagogicznych oraz psychologicznych), zarówno jak i z nauk behawioralnych i tych dotyczących kultury fizycznej. Przykładowo, fizjoterapia związana jest metodycznie z:

• utrzymywaniem maksymalnych zdolności ruchowych pacjenta,
• utrzymywaniem  funkcjonowania pacjenta,
• przywracaniem maksymalnych zdolności ruchowych pacjenta,
• przywracaniem funkcjonowania pacjenta,
• procesem rozwijania zdolności ruchowych pacjenta.

Należy też zwrócić uwagę na uczestnictwo dziedziny fizjoterapii w systemie ochrony zdrowia. Fizjoterapia stymuluje zachodzące we wspomnianej służbie zdrowia reformy, co świadczy o jej związku z naukami o zarządzaniu i zdrowiu publicznym oraz dorobkiem nauk ekonomicznych. Nie sposób też nie wspomnieć o połączeniu fizjoterapii z bioetyką, szczególnie z aksjologią.

W studiowaniu fizjoterapii najistotniejszą rolę pełni samodzielna praktyka, w oparciu o wiedzę z zakresu nauk klinicznych oraz podstawowych, aby tworzyć, wykonywać, weryfikować oraz modyfikować program fizjoterapii lub rehabilitacji pacjentów dotkniętych schorzeniami funkcjonalnymi i klinicznymi. Żeby móc skutecznie praktykować zawód fizjoterapeutym niezbędne są wiadomości i umiejętności z zakresu:

• nauk podstawowych,
• nauk dotyczących teorii fizjoterapii,
• nauk dotyczących metodyki fizjoterapii,
• nauk dotyczących praktyki fizjoterapii,
• nauk dotyczących teorii diagnostyki funkcjonalnej,
• nauk dotyczących diagnostyki funkcjonalnej,
• procedur terapii manualnej,
• wykonywania zabiegów fizykoterapii,
• procedur masażu,
• wykonywania zabiegów kinezyterapii,
• stosowania metod, środków i zabiegów specjalnych.

Fizjoterapia jest dziedziną skupiającą się na człowieku i jego indywidualnych predyspozycjach, mankamentach i potrzebach. Specjalista na bieżąco weryfikuje i modyfikuje zaproponowany program postępowania terapeutycznego. Dlatego, dla jak największej skuteczności muszą być wykonywane testy i badania funkcjonalne. Tylko tak uda się dobrze dobrać metody terapeutyczne i środki fizjoterapii aby zapewnić jak najbardziej satysfakcjonujące efekty.

Co robią fizjoterapeuci?

Terapeuci fizjoterapii zajmują się leczeniem dysfunkcji układu oddechowego, nerwowo-mięśniowego, sercowo-naczyniowego oraz mięśniowo-szkieletowego. Poniżej zostały wymienione najpopularniejsze powody dla, których chorzy sięgają po pomoc fizjoterapeutów:

• uraz rdzenia kręgowego,
• uraz wielonarządowy,
• uraz czaszkowo-mózgowy,
• udar mózgu,
• złamania kości,
• dolegliwości bólowe odcinka szyjnego kręgosłupa,
• dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa,
• dolegliwości bólowe stawów obwodowych,
• uszkodzenia stawów,
• choroby przewlekłe i ich przykre skutki,
• SM,
• Mpd,
• astma,
• SLA,
• osteoporoza,
• zmiany zwyrodnieniowe stawów.

W dzisiejszych czasach pacjenci samodzielnie udają się do specjalisty fizjoterapii. Jest to duża zmiana w stosunku do wcześniejszych lat kiedy to chorzy udawali się do fizjoterapeutów dopiero po wcześniejszym wystawieniu takiego zalecenia przez lekarzy neurologii, reumatologii lub ortopedii. Coraz częściej też, fizjoterapeuci nie pracują już indywidualnie ale tworzą część zespołu terapeutycznego, w którego skład wchodzą: pracownicy socjalni, lekarze i przedstawiciele różnych innych grup zawodowych, zatrudnionych w obszarze służby zdrowia. Działalność specjalisty fizjoterapii jest związana z wieloma dziedzinami, przykładowo:

• ortopedią,
• korekcją wad postawy,
• fizjoterapią neurologiczną,
• specyficzną analizą bólów narządu ruchu,
• specyficzną analizą bólów stawów obwodowych,
• specyficzną analizą bólów kręgosłupa,
• terapią bólów narządu ruchu,
• terapią bólów stawów obwodowych,
• terapią bólów kręgosłupa,
• fizykoterapią,
• balneoterapią.

W obecnych czasach wśród specjalistów z dziedziny fizjoterapii coraz większą popularność zyskuje ukierunkowanie na jedną konkretną terapię wybranego rodzaju zaburzeń. W konsekwencji, tworzą się gabinety rehabilitacji, ortopedycznej, neurologicznej, czy też miejsca specjalizujące się w terapii dolegliwości bólowych. Skuteczna terapia wykonywana przez fizjoterapeutę opiera się na wnikliwym badaniu i wywiadzie przed rozpoczęciem procedur terapeutycnych. Aby zapewnić ciągłą efektywność terapii, postępy i zmiany u pacjenta są stale monitorowane. Działania podjęte przez terapeutę są stale dobierane do aktualnego stanu i indywidualnych możliwości chorego.